به گزارش خبرنگار مهر، یاسر آسانی، وینگر آلبانیایی تیم فوتبال استقلال، پیش از آغاز فصل ۱۴۰۶-۱۴۰۵ در شرایطی که تست‌های ایفمارک را نیز پشت سر گذاشته بود، در تاریخ ۲۲ تیر تصمیم به ترک ایران گرفت و نامه‌ای مبنی بر فسخ قرارداد خود با باشگاه استقلال ارسال کرد.
پس از این اتفاق، مدیران باشگاه استقلال با این بازیکن و مدیر برنامه‌های او وارد مذاکره شدند و در نهایت آسانی پذیرفت به تهران بازگردد تا در تمرینات تیم فوتبال استقلال شرکت کند.
با این حال، موضوعی که طی هفته‌های اخیر محل اختلاف میان باشگاه استقلال، باشگاه‌های رقیب و برخی مراجع مرتبط با فوتبال قرار گرفته، اصل فسخ قرارداد آسانی نیست؛ چرا که باشگاه استقلال نیز اصل ارسال نامه از سوی این بازیکن را انکار نمی‌کند. اختلاف اصلی بر سر این است که آیا فسخ یک‌طرفه قرارداد برای ایجاد آثار حقوقی و نقل‌وانتقالاتی، نیاز به ثبت یا تأیید از سوی فیفا دارد یا خیر.
موضع باشگاه استقلال این است که فسخ آسانی برای فیفا ارسال و در سیستم مربوط به قراردادهای بین‌المللی ثبت نشده و از این رو از نگاه آبی‌ها رجیستری این بازیکن همچنان به نام استقلال باقی مانده است. به همین دلیل، باشگاه معتقد است آسانی از منظر ثبت و وضعیت بازیکن، همچنان همان بازیکنی است که پیش از این برای استقلال ثبت شده بود.
این اتفاق در شرایطی رخ داد که باشگاه استقلال با محرومیت از فعالیت در پنجره نقل‌وانتقالاتی مواجه بود و همین مسئله وضعیت آسانی را حساس‌تر کرد؛ چرا که اگر فسخ او به معنای ایجاد یک وضعیت جدید قراردادی و ثبت یک قرارداد جدید تلقی شود، این پرسش مطرح می‌شود که آیا چنین ثبت جدیدی در زمان بسته بودن پنجره امکان‌پذیر است یا خیر.
افشای نامه آسانی به باشگاه استقلال
نامه‌ای که از سوی وکیل آسانی در تاریخ ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۶ به باشگاه استقلال ارسال شده و بخش‌هایی از آن در رسانه‌ها منتشر شده است، به روشنی نشان می‌دهد که طرف بازیکن، فسخ قرارداد را اعلام کرده است.
در این نامه آمده است: بازیکن به موجب ماده ۱۴ مکرر آیین‌نامه فیفا درباره وضعیت و نقل‌وانتقالات بازیکنان، قرارداد کاری خود را با اثر فوری فسخ می‌کند.
ماده ۱۴ مکرر مقررات فیفا نیز اساساً ناظر بر فسخ قرارداد از سوی بازیکن به دلیل مطالبات پرداخت‌نشده و وجود شرایط لازم برای فسخ با دلیل موجه است. مقررات فیفا همچنین در ماده ۶ برای برخی شرایط، امکان ثبت بازیکن خارج از دوره ثبت را پیش‌بینی کرده است؛ از جمله برای بازیکنی که قرارداد خود را به صورت یک‌طرفه و با دلیل موجه فسخ کرده است.
بنابراین، اختلاف موجود بر سر این نیست که آسانی چنین اقدامی انجام داده یا خیر؛ بلکه پرسش اصلی این است که آیا اعلام فسخ از سوی بازیکن برای تحقق فسخ کافی است یا اینکه برای ایجاد آثار ثبت و نقل‌وانتقالاتی، ثبت آن در یک سامانه یا نهاد مشخص نیز ضروری است؟
آیا فسخ باید در فیفا ثبت شود؟
استقلال بر این نکته تأکید دارد که فسخ آسانی برای فیفا ارسال نشده است. اما در مقابل این استدلال مطرح می‌شود که باید میان «تحقق فسخ قرارداد» و «ثبت وضعیت بازیکن در سامانه‌های نقل‌وانتقالاتی» تفاوت قائل شد.
فیفا نیز در مقررات خود، میان اصل اختلاف قراردادی و فرآیند ثبت بازیکن تفکیک قائل شده است. برای نمونه، در مواردی که یک بازیکن پس از فسخ یک‌طرفه قرارداد قصد ثبت در باشگاه جدید را دارد، موضوع می‌تواند در فرآیند درخواست ITC و بررسی شرایط فسخ مطرح شود. حتی مقررات فیفا پیش‌بینی کرده است که در صورت درخواست ITC، دبیرخانه فیفا می‌تواند به صورت اولیه بررسی کند که فسخ یک‌طرفه با دلیل موجه انجام شده یا خیر.
بنابراین، صرف این ادعا که «فسخ در فیفا ثبت نشده است» لزوماً به این معنا نیست که اصل فسخ از نظر حقوق قراردادی واقع نشده است. پرسش اصلی این است که ثبت در فیفا چه اثری دارد و آیا ثبت، شرط ایجاد فسخ است یا اقدامی برای انعکاس وضعیت جدید بازیکن در فرآیند نقل‌وانتقالات.
در این میان، یکی از محورهای مهم اختلاف به مقررات نقل‌وانتقالات بازمی‌گردد. در مقررات فیفا تصریح شده است که نقل‌وانتقال بازیکنان میان باشگاه‌های متعلق به یک فدراسیون، بر اساس مقررات داخلی همان فدراسیون انجام می‌شود، اما این مقررات باید مطابق چارچوب فیفا تدوین و به تأیید این نهاد برسد.
از همین رو، درباره مقررات موسوم به RSTP(ایین نامه نقل و انتقالاتی فیفا) نیز این پرسش مطرح است که آیا نسخه مورد استناد مراجع داخلی به تأیید فیفا رسیده است یا خیر. اگر مقرره‌ای که مبنای ایجاد محدودیت برای یک بازیکن قرار گرفته، بدون طی فرآیند لازم و بدون تأیید فیفا مورد استناد قرار گرفته باشد، اعتبار استناد به آن می‌تواند محل بحث حقوقی باشد.
بخش مهم دیگری از این پرونده به ماده ۲۵ مقررات داخلی مورد استناد مربوط می‌شود؛ ماده‌ای که وضعیت بازیکنانی را که می‌توانند در شرایط بسته بودن پنجره، بدون مواجه شدن با محدودیت‌های معمول ثبت شوند، مشخص می‌کند.
بر اساس استدلال مطرح‌شده، در این ماده برای برخی وضعیت‌های مشخص استثنا در نظر گرفته شده است؛ از جمله بازیکنی که پس از پایان دوره قرضی به باشگاه خود بازمی‌گردد، بازیکنی که قرارداد قرضی او تمدید می‌شود و همچنین بازیکنی که پیش از این به عنوان بازیکن آماتور در باشگاه ثبت شده است.
اما یاسر آسانی در هیچ‌یک از این دسته‌ها قرار نمی‌گیرد. او بازیکنی نیست که از یک دوره قرضی به استقلال برگشته باشد، قرارداد قرضی‌اش تمدید شده باشد یا پیش از این در قالب بازیکن آماتور در استقلال ثبت شده باشد.
بخش مهمی از استدلال حقوقی پرونده قرار است بر این اساس باشد:
«اگر قرار باشد بازیکنی که قراردادش را یک‌طرفه فسخ کرده اما رجیستری قبلی او همچنان در سیستم باقی مانده است، از نظر مقررات همانند بازیکنی تلقی شود که برای ثبت قرارداد جدید باید منتظر باز شدن پنجره بماند، باید این وضعیت به صورت صریح در مقررات پیش‌بینی شده باشد».
بخشنامه ۱۸۴۳ نیز از جمله مستنداتی است که در بررسی وضعیت نقل‌وانتقالاتی بازیکنان مورد توجه قرار گرفته است. در اینجا نیز مسئله اصلی، تفسیر دقیق مقررات و دامنه شمول آن است.
اگر در مقررات فیفا یا مقررات داخلی مورد تأیید فیفا، حکمی وجود نداشته باشد که بازیکنِ فسخ‌کننده‌ای را که رجیستری قبلی‌اش همچنان معتبر است، صراحتاً مشمول محدودیت ثبت در پنجره بسته کند، این پرسش ایجاد می‌شود که آیا می‌توان چنین محدودیتی را صرفاً با تفسیر مقررات اعمال کرد یا خیر.
در واقع اگر فیفا قصد داشت تمام بازیکنانی را که قرارداد خود را یک‌طرفه فسخ کرده‌اند اما هنوز رجیستری قبلی آنها از سیستم حذف نشده است، مشمول ممنوعیت ثبت در پنجره بسته کند، انتظار می‌رود این وضعیت به شکل روشن در مقررات مربوط به ثبت بازیکنان یا دستورالعمل‌های اجرایی آن پیش‌بینی شده باشد.
رجیستری آسانی همچنان پابرجاست
نکته‌ای که استقلال روی آن تأکید دارد، این است که رجیستری آسانی از این باشگاه همچنان در سیستم باقی مانده و پس از نامه فسخ، ثبت جدیدی برای او انجام نشده است.
در واقع، بحث اصلی این نیست که استقلال پس از فسخ، آسانی را دوباره به عنوان بازیکن جدید ثبت کرده است بلکه استدلال باشگاه این است که ثبت قبلی او همچنان وجود دارد و اعتبار آن از بین نرفته است.
از همین منظر، این پرسش مطرح می‌شود که آیا بازیکنی که رجیستری‌اش از قبل در سیستم موجود است و فسخ او نیز در سامانه ثبت نشده، برای ادامه فعالیت در همان باشگاه نیازمند یک ثبت جدید محسوب می‌شود یا خیر.
این تفاوت، از نظر حقوقی و نقل‌وانتقالاتی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر ادامه حضور آسانی صرفاً ادامه وضعیت ثبت قبلی تلقی شود، موضوع با حالتی که او پس از فسخ به عنوان بازیکن جدید ثبت شود، تفاوت خواهد داشت.
اختلاف بر سر «ثبت» است، نه اصل فسخ
پرونده یاسر آسانی بیش از آنکه بر سر اصل فسخ قرارداد باشد، به اختلافی حقوقی درباره ثبت فسخ و آثار آن تبدیل شده است.
از یک سو، باشگاه های رقیب استقلال معتقدند قرارداد آسانی با آبی ها فسخ شده است اما از سوی دیگر، باشگاه استقلال اصل ارسال این نامه را انکار نمی‌کند، اما معتقد است این فسخ در فیفا ثبت نشده و رجیستری بازیکن همچنان به نام استقلال باقی مانده است.
نظر شما